Zakres techniczny i organizacyjny: od diagnostyki do wdrożenia zmian
W wielu samorządach i przedsiębiorstwach wodociągowo-kanalizacyjnych potrzeba inwestycji pojawia się wtedy, gdy rosną wymagania dotyczące jakości odpływu, dopływ bywa bardziej zmienny niż zakładano, a infrastruktura ma za sobą lata intensywnej eksploatacji. Z tego powodu często realizowana jest modernizacja oczyszczalni ścieków, która zaczyna się od rzetelnej diagnostyki: analizy przepływów dobowych i godzinowych, ładunków zanieczyszczeń, obciążeń hydraulicznych w czasie opadów, a także przeglądu stanu obiektów żelbetowych, rurociągów, armatury, pompowni i rozdzielni. Równolegle prowadzi się audyt energetyczny, bo koszty prądu w oczyszczalni w dużej mierze wynikają z napowietrzania, recyrkulacji i transportu medium.
Następnie powstaje projekt etapowania robót, aby obiekt mógł pracować podczas przebudowy: czasem buduje się obejścia technologiczne, czasem montuje urządzenia równolegle do istniejących, a przełączenia wykonuje się w krótkich „oknach” serwisowych. W części biologicznej usprawnienia dotyczą zwykle lepszego sterowania tlenem, przebudowy stref beztlenowych i anoksycznych, dołożenia recyrkulacji, wzmocnienia denitryfikacji oraz stabilizacji usuwania fosforu poprzez właściwe dawkowanie reagentu. Coraz częściej modernizacja oczyszczalni ścieków obejmuje także hermetyzację wybranych węzłów i poprawę wentylacji, aby ograniczyć uciążliwości zapachowe.
Osobny obszar to automatyka i pomiary: czujniki tlenu rozpuszczonego, redoks, pH, mętności i przepływu, system SCADA, alarmowanie i raportowanie – to wszystko pozwala prowadzić proces w sposób bardziej przewidywalny, z mniejszym ryzykiem „rozjechania” parametrów na odpływie. Na końcu przygotowuje się procedury rozruchu, szkolenie obsługi oraz plan serwisowy, bo nawet najlepsza modernizacja oczyszczalni ścieków nie przyniesie efektu bez właściwej eksploatacji i kontroli ustawień.
Gospodarka osadowa: odwadnianie, transport, higienizacja i końcowe zagospodarowanie
Najbardziej odczuwalne korzyści finansowe i porządkowe daje zwykle dopracowanie linii osadowej, dlatego w wielu projektach modernizacja oczyszczalni ścieków koncentruje się na odwadnianiu, transporcie oraz przygotowaniu osadu do dalszego wykorzystania lub unieszkodliwiania. W praktyce rozważa się kilka grup urządzeń i dobiera je do rodzaju osadu, wymaganej suchej masy, dostępnego miejsca oraz oczekiwanej stabilności pracy. Tam, gdzie liczy się wysokie odwodnienie i możliwość sterowania cyklem, wdraża się prasy filtracyjne komorowe, a przy rozwiązaniach kompaktowych i prostszych w utrzymaniu sprawdza się komorowa prasa filtracyjna.
W obiektach o dużej zmienności dopływu oraz potrzebie pracy ciągłej częstym wyborem są taśmowe prasy filtracyjne, w tym prasa taśmowa, które dobrze współpracują ze stacją przygotowania polimeru i pozwalają elastycznie reagować na wahania konsystencji osadu. Zbliżoną rolę spełniają prasy filtracyjne taśmowe oraz prasy taśmowe do odwadniania osadów, szczególnie gdy priorytetem jest przepustowość i łatwy dostęp serwisowy. W ostatnich latach rośnie też zastosowanie urządzeń o mniejszym zużyciu wody płuczącej i zwartej zabudowie, takich jak prasy śrubowo talerzowe, które mogą być atrakcyjne tam, gdzie liczy się ograniczenie zapachów i uproszczenie obsługi. Odwodnienie nie rozwiązuje jednak całej logistyki, bo osad trzeba jeszcze sprawnie przenieść do magazynu, kontenera lub dalszego węzła, dlatego w projektach pojawia się przenośnik nieckowy i pozostałe urządzenia transportujące.
Po stronie sanitarnej i formalnej równie ważna jest higienizacja osadów, wykonywana po to, aby zmniejszyć ryzyko mikrobiologiczne i ułatwić magazynowanie; w dokumentacji i procedurach często rozróżnia się higienizacja osadów ściekowych dla całego strumienia oraz higienizacja osadu w wybranym węźle, zależnie od technologii. Jedną z popularnych metod jest wapnowanie osadów ściekowych, gdzie kontroluje się dawkę reagentu, czas mieszania i warunki reakcji, tak aby uzyskać stabilny efekt i powtarzalne parametry produktu. Właśnie na tym etapie szczególnie widać, jak modernizacja oczyszczalni ścieków wpływa na porządek na terenie obiektu: mniej awarii transportu, mniej wycieków, bardziej czytelne trasy przewozu, lepsza kontrola zapachów i wyższa przewidywalność jakości osadu. Rozwiązania te pomagają uporządkować cały łańcuch postępowania z osadami – od ich wytworzenia, przez odwadnianie i transport, aż po higienizację i przekazanie do dalszego zagospodarowania.