Mało który program publiczny zmienił polski krajobraz tak dosłownie jak „Czyste Powietrze”. Od startu w 2018 roku Polacy złożyli ponad 1,2 miliona wniosków, a łączny budżet przekroczył 100 mld zł. Dzięki niemu z domowych kotłowni zniknęło blisko milion „kopciuchów” — co ma niebagatelne znaczenie, skoro aż 90% pyłów zawieszonych w polskim powietrzu pochodzi właśnie z gospodarstw domowych. Smog, który zimą spowija miasta i wsie, w dużej mierze powstaje za naszymi własnymi ścianami.
Nowa odsłona: mniej pieniędzy „w ciemno”, więcej realnego efektu
31 marca 2025 roku ruszyła gruntownie przebudowana wersja programu Czyste Powietrze, zasilona 10 mld zł bezzwrotnych dotacji z Funduszu Modernizacyjnego. Reforma miała trzy cele: realnie pomóc osobom zagrożonym ubóstwem energetycznym, ukrócić nadużycia i skończyć z tzw. rachunkami grozy. Stąd nowy obowiązek — przed inwestycją trzeba wykonać audyt energetyczny, a po jej zakończeniu uzyskać świadectwo charakterystyki energetycznej. Na oba dokumenty można dostać zwrot do 1600 zł.
Pojawiła się też nowa postać: operator. To gmina lub instytucja, która bezpłatnie prowadzi beneficjenta za rękę — od decyzji, przez realizację, aż po rozliczenie. Na początku 2026 roku funkcję operatora pełniło już około 1400 gmin, czyli ponad połowa wszystkich w kraju. Przy najwyższym poziomie dofinansowania i przy prefinansowaniu (zaliczce wypłacanej jeszcze przed pracami) współpraca z operatorem jest obowiązkowa.
Ile można dostać i kto się kwalifikuje
Program utrzymuje trzy poziomy wsparcia, zależne od dochodu:
- Poziom podstawowy — do 40% kosztów, maksymalnie ok. 66 000 zł; dla osób z rocznym dochodem do 135 000 zł.
- Poziom podwyższony — do 70% kosztów, maksymalnie ok. 99 000 zł.
- Poziom najwyższy — do 100% kosztów, maksymalnie ok. 135 000 zł, a przy kompleksowej termomodernizacji z fotowoltaiką nawet 170 100 zł.
Warunek brzegowy: trzeba być właścicielem lub współwłaścicielem domu jednorodzinnego (albo lokalu z własną księgą wieczystą), a budynek musi mieć pozwolenie na budowę wydane do końca 2020 roku. Obowiązuje też zasada „jedna dotacja na osobę”.
Czego program już nie finansuje
Tu uwaga, bo to częste źródło nieporozumień: od 2026 roku nie ma już dotacji do kotłów na gaz i olej. Pieniądze trafiają wyłącznie na rozwiązania niskoemisyjne — pompy ciepła, kotły na pellet, kotły zgazowujące drewno czy ogrzewanie elektryczne. Co więcej, urządzenie musi figurować na liście ZUM (Zielonych Urządzeń i Materiałów). Zakup sprzętu spoza tej listy to dziś najczęstszy powód odmowy wypłaty środków.
Co zmienia się w 2026 roku
Po krytyce, że zasady są zbyt restrykcyjne, NFOŚiGW szykuje kolejną korektę — tym razem ewolucję, nie rewolucję. W konsultacjach społecznych pojawiły się m.in.: skrócenie wymogu posiadania nieruchomości z 3 lat do 1 roku, bon na audyt energetyczny finansowany przez gminę (koniec z płaceniem za analizę z własnej kieszeni) oraz oficjalna lista rekomendowanych wykonawców. Coraz powszechniejsze są też umowy trójstronne — fundusz, beneficjent i wykonawca — dzięki którym za błędy firmy odpowiada firma, a nie właściciel domu. Część zmian wymaga zgody Europejskiego Banku Inwestycyjnego i ma wchodzić w życie etapami.
Krok po kroku
W praktyce droga wygląda tak: audyt energetyczny, ustalenie zakresu prac i poziomu dofinansowania, złożenie wniosku (online przez portal czystepowietrze.gov.pl, w gminie lub w banku), realizacja i rozliczenie ze świadectwem energetycznym. Bez tego ostatniego dokumentu wypłata zostanie wstrzymana.
Czyste Powietrze 2026 to wciąż jeden z najhojniejszych programów termomodernizacyjnych w Europie — pod warunkiem, że potraktujesz go jak inwestycję, a nie formalność. Dobry audyt, sprzęt z listy ZUM i rzetelny wykonawca to dziś nie biurokracja, lecz realne zabezpieczenie Twoich pieniędzy.
Najczęściej zadawane pytania
Kto może skorzystać z programu Czyste Powietrze w 2026 roku?
Osoby fizyczne będące właścicielami lub współwłaścicielami domu jednorodzinnego (lub lokalu z wyodrębnioną księgą wieczystą), którego pozwolenie na budowę wydano do końca 2020 roku. O poziomie dofinansowania decyduje dochód.
Czy program finansuje kotły gazowe?
Nie. Od 2026 roku dotacje nie obejmują kotłów na gaz ani olej. Wspierane są pompy ciepła, kotły na pellet, kotły zgazowujące drewno oraz ogrzewanie elektryczne.
Ile maksymalnie można otrzymać?
Do 66 000 zł (poziom podstawowy), 99 000 zł (podwyższony) lub 135 000 zł (najwyższy). Przy kompleksowej termomodernizacji z fotowoltaiką kwota może sięgnąć 170 100 zł.
Czy audyt energetyczny jest obowiązkowy?
Tak. Audyt energetyczny wykonuje się przed inwestycją, a po jej zakończeniu konieczne jest świadectwo charakterystyki energetycznej. Na oba dokumenty można uzyskać zwrot do 1600 zł.